Rząd zapowiada wznowienie poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej
Rocznica krwawej niedzieli i przypomnienie skali zbrodni
11 lipca przypada rocznica krwawej niedzieli, uznawanej za apogeum zbrodni wołyńskiej. W tym dniu przypominane jest ludobójstwo dokonane przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach, obywatelach polskich oraz przedstawicielach innych narodowości zamieszkujących ziemie wschodnie II Rzeczpospolitej. To jedna z najtragiczniejszych kart historii regionu i państwa polskiego. W przekazie władz podkreślono, że wobec ofiar potrzebna jest przede wszystkim prawda.
Podkreślono także, że prawda oznacza wskazanie sprawców i jednoznaczne potępienie zbrodni. W tym ujęciu pamięć nie ogranicza się do samego wspominania wydarzeń, ale obejmuje nazwiska ofiar, miejsca ich kaźni i obowiązek zachowania ich w zbiorowej świadomości. Zaznaczono, że zamordowani nie mogą pozostać bezimienni ani bez godnego pochówku. Odpowiedzialność za pamięć przedstawiono jako wspólny obowiązek wobec rodzin, narodu i państwa.
Wznowienie poszukiwań i ekshumacji po ponad 80 latach
Premier poinformował o skutecznych staraniach na rzecz wznowienia po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej. Chodzi także o inne polskie ofiary wojen XX wieku na Ukrainie, których ciała nie zostały wcześniej godnie pochowane w grobach. Według przedstawionych informacji rodziny czekały na ten moment ponad 80 lat. W przekazie rządu podkreślono, że celem jest przywrócenie imiennej pamięci o każdej odnalezionej osobie.
Zapowiedziano również upamiętnienie wszystkich zidentyfikowanych ofiar w Warszawie. Ma tam stanąć Mur Pamięci z wiecznym ogniem oraz nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej osoby. To rozwiązanie ma mieć trwały charakter i służyć kolejnym pokoleniom. W komunikacie zaznaczono, że Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z tych ofiar.
- 11 lipca przypada rocznica krwawej niedzieli, uznawanej za apogeum zbrodni wołyńskiej.
- Rodziny ofiar czekały na wznowienie poszukiwań i ekshumacji ponad 80 lat.
- W Warszawie ma powstać Mur Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami zidentyfikowanych ofiar.
Prawda jako warunek pamięci i przyszłych relacji
W przekazie rządu zaakcentowano, że pamięć nie może służyć nienawiści. Zaznaczono, że odpowiedzią na nacjonalizm nie powinien być kolejny nacjonalizm. Zamiast tego pamięć i prawda mają pomóc w budowie przyszłości wolnej od nienawiści i pogardy. Wskazano, że historia Europy po II wojnie światowej pokazuje, iż pojednanie było możliwe dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu.
Podkreślono także, że każdy, kto chce dołączyć do wspólnoty europejskiej, musi być gotowy na przyjęcie tej prawdy. Władze wiążą to z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo dzieci i wnuków oraz za przyszłe relacje między państwami. Mowa była o wspólnej odpowiedzialności Polski, Ukrainy i Europy. W tym ujęciu solidarność ma być budowana na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei.
"Pamięć nie może być sługą nienawiści"
Premier polskiego rządu
"Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu"
Premier polskiego rządu
"Europa pokoju i wzajemnego szacunku, Europa pojednana po II wojnie światowej była możliwa dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu"
Premier polskiego rządu
Obowiązek wobec ofiar, rodzin i państwa
W oficjalnym przekazie mocno wybrzmiał obowiązek wobec tych, którzy zginęli, oraz wobec ich bliskich. Pamięć o każdej ofierze została przedstawiona jako sprawa narodowa i państwowa, a nie wyłącznie rodzinna. Zwrócono uwagę, że ofiary nie mogą pozostać bezimienne, a miejsca ich śmierci muszą być rozpoznane i nazwane. To ma znaczenie zarówno dla historii, jak i dla porządku pamięci publicznej.
Władze wskazały, że celem działań jest także uporządkowanie spraw związanych z pochówkiem tych, którzy przez dziesięciolecia nie mieli zapewnionego godnego grobu. W tym sensie poszukiwania i ekshumacje mają nie tylko wymiar historyczny, ale też humanitarny. Zapowiedź Mur Pamięci w Warszawie wpisano w szerszy plan zachowania imion i nazwisk odnalezionych ofiar. To ma zakończyć wieloletni stan niepewności wielu rodzin i utrwalić pamięć w przestrzeni publicznej.
- 11 lipca – data rocznicy krwawej niedzieli.
- II Rzeczpospolita – ziemie wschodnie były miejscem zbrodni wołyńskiej.
- XX wiek – obejmuje także inne ofiary wojny na Ukrainie, których poszukiwaniami i ekshumacjami mają zostać objęte działania.